De productie van verzamelmunten verloopt volgens een zorgvuldig op elkaar afgestemd proces in drie fasen.
Dit proces omvat drie hoofdstappen:
De vervaardiging van de stempel in de gereedschapsmakerij, de afwerking van de stempels door slijpen en polijsten, en tot slot het nauwkeurige slaan van de munten met een kniehefboompers, met een slagdruk tot 200 ton. In de gereedschapsmakerij staan precisie en zuiverheid centraal. Het in de graveerwerkplaats vervaardigde gipsmodel wordt eerst digitaal gescand. Vervolgens wordt de stempel met behulp van een freesmachine nauwkeurig naar het origineel bewerkt.
Zodra de graveerafdeling en de gereedschapsmakerij tevreden zijn met het resultaat, worden de stempels verder afgewerkt. Het zorgvuldig slijpen en polijsten van de stempels heeft een grote invloed op de uiteindelijke kwaliteit van de munt.
In de persruimte hangt alles af van de optimale instelling van de slagdruk, de drukverdeling en de positionering van het muntbeeld. De vervaardigde proefstempel wordt gebruikt om de slagkwaliteit te bepalen en de verdere productie van de stempels mogelijk te maken.
Hoe verloopt het begin van een project in de gereedschapsmakerij? Komen de collega’s van de graveerwerkplaats met een ontwerp naar u toe, waarna u de technische haalbaarheid bespreekt?
Alexander Sulzer: Wij ontvangen schetsen die een eerste indruk geven van de uiteindelijke vorm. Mijn taak is het vastleggen van de basisvormen. Daarbij is het essentieel om vormen te creëren die technisch goed te slaan zijn. Het is daarbij van groot belang dat deze vormen wiskundig en geometrisch perfect zijn.
Vormen de bijzondere muntvormen, zoals in de serie 'Fascinerend universum', een extra uitdaging?
Ivan Baotic: De samenwerking met de kunstenaars was hier erg intensief. De graveurs hebben een scherp oog voor het ontwerp, terwijl wij de technische expertise inbrengen. Er waren veel afstemmingsmomenten nodig, maar de samenwerking verliep uitstekend.
Alexander Sulzer: Het is onze taak om de stempel te ontwerpen. Voor speciale vormen maken we gebruik van alle beschikbare technologieën. Daarbij werken we soms met drie of vier verschillende ontwerpprogramma’s om de vormen naar een 3D-model te vertalen. Voor mij was het ook interessant om te zien wat het betekent om een motief op een bestaande vorm aan te brengen.
Hoe gaat u daarbij concreet te werk?
Alexander Sulzer: Onze opdracht was om munten met spectaculaire vormen te ontwikkelen — daarbij hebben we de grenzen van het fysiek mogelijke opgezocht. Onze leidinggevende, de heer Waldhäusl, beschikt over meer dan 30 jaar ervaring in het slaan van munten en heeft ons met waardevolle inzichten ondersteund. Zijn ervaring, de intensieve samenwerking met de kunstenaars en ons werk met de ontwerpprogramma’s hebben samen geleid tot deze bijzondere vormen.
Ivan Baotic: Het mooie bij ons is dat elk idee welkom is, en zo is dit eindproduct ontstaan.
De graveurs maken schetsen en ontwikkelen 3D-modellen met behulp van computerondersteunde technieken. Worden deze vervolgens op een stempel overgebracht?
Alexander Sulzer: Zodra we de vorm hebben uitgewerkt en iedereen het ontwerp op het scherm overtuigend vindt, printen we deze met een 3D-printer. Een munt op een groot scherm zien is echter iets heel anders dan haar op ware grootte in de hand houden. De haptiek speelt een essentiële rol — de munt moet immers ook tastbaar waardevol aanvoelen.
Zijn er nog andere momenten van samenwerking?
Ivan Baotic: Zodra ons prototype klaar is, gaan we samen met onze leidinggevende naar de persruimte S voor de proefslag. Daar bepalen we samen met onze collega’s welke slagdruk nodig is om het beste resultaat te bereiken. De munt wordt vervolgens onder een loep gecontroleerd om te beoordelen of alles correct is geslagen. Daarna sturen we de proefslag ter goedkeuring terug naar de kunstenaars.
U kunt het hele interview lezen in het Jaarverslag 2022.
De kwaliteit van een munt hangt voor een groot deel af van de kwaliteit van de stempels.
De meervoudig bekroonde verzamelmunten zijn het resultaat van een nauwe samenwerking tussen de verschillende afdelingen.
Wist u dat de Münze Österreich het meest gedecoreerde munthuis ter wereld is?