Edelmetalen vormen een interessante aanvulling op een beleggingsportefeuille, naast effecten en liquide middelen. Maar hoe geeft u zo’n belegging concreet vorm?
Edelmetalen vormen een interessante aanvulling op een beleggingsportefeuille, naast effecten en liquide middelen. Maar hoe geeft u zo’n belegging concreet vorm? Wat zijn de voordelen van fysiek goud ten opzichte van zogenoemd papiergoud? Welke edelmetalen verdienen de voorkeur? Zijn munten of baren interessanter? Wat is het verschil tussen beleggingsmunten en numismatische munten? En welke beleggingshorizon is geschikt voor edelmetalen? Deze vragen worden hieronder kort behandeld.
Beleggers doen er goed aan de vuistregel te hanteren dat hogere verwachte rendementen gepaard gaan met hogere risico’s. Vermogen dient in principe niet te worden geconcentreerd in één of slechts enkele beleggingen of activaklassen. De meeste experts adviseren een goudcomponent van circa 5 tot 10% als onderdeel van een langetermijnbeleggingsstrategie.
Beleggers beschikken over uiteenlopende mogelijkheden om in edelmetalen te beleggen. Naast fysieke beleggingen in munten en baren zijn er ook tal van beursgenoteerde producten beschikbaar, zoals ETF’s, certificaten en mijnbouwaandelen.
Het bezit van fysieke munten of goudbaren verschilt fundamenteel van beleggen in effecten. Bij fysiek goud vervallen het tegenpartij- en ondernemingsrisico, zoals die bij goudmijnaandelen wel bestaan. Juist omdat dit een van de belangrijkste portefeuilleeigenschappen van fysiek goud, zilver en platina is, pleit veel voor het fysiek aanhouden van edelmetalen. Fysiek goud kan niet failliet gaan, is niet gebonden aan uitbetalingstoezeggingen, is zeer liquide en kan zonder noemenswaardige transactiekosten worden verkocht.
Als alternatief voor fysieke beleggingen worden vaak effecten zoals zogenoemde ETF’s (Exchange Traded Funds) aanbevolen. Daarom wordt dit ook wel 'papiergoud' genoemd, in tegenstelling tot fysiek goud, zoals gouden munten en baren. Deze effecten volgen doorgaans de goudprijs, maar brengen ook tegenpartijrisico met zich mee en er wordt een beheervergoeding aangerekend. Bovendien kan de fiscale behandeling minder gunstig zijn dan bij een belegging in fysieke edelmetalen. Het belangrijkste voordeel van beleggen in goudgerelateerde effecten is daarentegen dat de belegger zich niet hoeft bezig te houden met de opslag.
Een belegging in goudmijnaandelen is niet vergelijkbaar met een belegging in fysiek goud, aangezien de koersontwikkeling van deze aandelen aanzienlijk kan afwijken van die van het metaal. Bovendien is de koersontwikkeling van aandelen doorgaans aanzienlijk volatieler dan die van goud. Daarnaast bestaat het risico dat de aandelen in geval van insolventie waardeloos worden.
Bij fysieke beleggingen geniet goud fiscaal de voorkeur boven zilver en platina, aangezien over de aankoop geen btw verschuldigd is. Na afloop van de speculatieperiode van één jaar is de winst uit de verkoop van goud bovendien vrijgesteld van inkomstenbelasting. (Situatie in Oostenrijk; bij een fiscale woonplaats in het buitenland kunnen andere regels gelden.) Daarnaast pleit de hogere waardedichtheid van goud voor het gele edelmetaal, met name bij grotere beleggingsbedragen.
Bullionmunten zijn speciaal bedoeld voor beleggers en worden in grote aantallen geslagen. Het belangrijkste voordeel voor de belegger is dat de premie doorgaans laag is. Ze kenmerken zich door een hoge fijnheid en worden meestal uitgegeven met een gewicht van één troy ounce (31,1 gram). Daarnaast zijn er vaak kleinere denominaties verkrijgbaar, zoals 1/2 ounce, 1/4 ounce, 1/10 ounce en 1/25 ounce. Voor deze kleinere eenheden geldt doorgaans een hogere premie.
Bullionmunten zijn vaak wettig betaalmiddel in het land van herkomst. Zo heeft de Wiener Philharmoniker van 1 ounce bijvoorbeeld een nominale waarde van 100 euro. Omdat deze nominale waarde aanzienlijk lager ligt dan de metaalwaarde, heeft zij vooral een symbolisch karakter. Naast de Wiener Philharmoniker behoren de Krugerrand (Zuid-Afrika), de Maple Leaf (Canada), de Koala (Australië) en de American Gold Eagle (Verenigde Staten) tot de bekendste bullionmunten.
Goudbaren zijn gestandaardiseerde en wereldwijd erkende waardedragers, die vrijwel overal ter wereld eenvoudig in contanten kunnen worden omgezet. Hoe hoger de waarde van de baar, hoe lager de premie, d.w.z. de toeslag op de goudprijs voor het slaan en gieten. Anders gezegd: met grotere baren krijgt u meer goud voor uw geld. Baren zijn verkrijgbaar vanaf slechts 1 gram. Daarbij moet ook rekening worden gehouden met de fijnheid van de baren. De hoogste fijnheidsaanduiding voor goudbaren is '999,9', wat betekent dat de baar uit minstens 99,99% puur goud bestaat. Ze worden ook wel 'vier negens fijn goud' genoemd.
Er wordt onderscheid gemaakt tussen gegoten en geslagen goudbaren. Goudbaren met een gewicht van minder dan 100 gram worden in de meeste gevallen gestanst en geslagen (geslagen goudbaren). Zij kenmerken zich door een fijne afwerking en een glad oppervlak. Vanaf 250 gram gaat het meestal om gegoten baren, die een grovere uitstraling hebben, vaak met afgeronde randen en een mat oppervlak, zonder dat dit afbreuk doet aan de kwaliteit.
Naast de fijnheid, het gewicht en het embleem van de munt, zijn de baren altijd voorzien van een productienummer. Alle baren van Münze Österreich AG voldoen aan de zogenaamde Good Delivery Standard van de London Bullion Market Association (LBMA). Deze internationaal erkende certificering waarborgt het hoogste niveau van veiligheid en kwaliteit. Baren met een Good-Delivery-status worden wereldwijd geaccepteerd en verhandeld. De zogeheten standaardbaren, doorgaans 400 ounce (12,44 kilogram), zijn voor particuliere beleggers nauwelijks relevant.
Andere opvallende baren – doorgaans met een hogere premie – zijn:
De waarde van numismatische munten (verzamelmunten) bestaat uit de metaalwaarde en de verzamelwaarde en ligt daardoor duidelijk boven de zuivere materiaalwaarde. De metaalwaarde is doorgaans eenvoudig vast te stellen, maar voor het bepalen van de verzamelwaarde is vaak aanzienlijke voorkennis vereist. Verzamelmunten zijn aanzienlijk minder liquide dan beleggingsmunten en kennen doorgaans een groter verschil tussen aan- en verkoopprijs. Dit is een nadeel voor de belegger.
Verzamelmunten en medailles zijn bovendien populair als geschenk voor familie en vrienden, met name bij bijzondere gelegenheden zoals bruiloften en doopfeesten. In tegenstelling tot medailles zijn munten officiële betaalmiddelen, waarmee in het land van uitgifte betaald kan of kon worden. Daarom vermelden munten altijd de munteenheid en een nominale waarde.
Samengevat zijn er tal van argumenten die pleiten voor beleggen in fysieke edelmetalen. Met name baren en beleggingsmunten zijn hiervoor bijzonder geschikt.
